Setin Altındaki Gümüş

“Setin Altındaki Gümüş” · 9-10 yaş · kitapz.com

Bu hikâyede çocuklar, Van Gölü'nden dereye çıkan inci kefallerinin diz boyundaki bir taş seti neden aşamadığını Elif'le birlikte araştırıyor. Suyu sabırla izliyor, küçük farkları yakalıyor, bir fikir tutmayınca nedenini soruyorlar; bunu yaparken seti kendi elleriyle yapan Mert'in duygularını da hesaba katıyorlar. Seçimler, Elif'in hangi yolu deneyeceğini belirliyor.

Bu hikaye çocuğa ne kazandırır?

• İnci kefalinin yumurtlamak için her yıl Van Gölü'nden göle dökülen derelere göç ettiğini öğrenir.
• Sabırla gözlem yapmayı, suyun bir yerde ince bir yerde kalın akması gibi küçük farklara dikkat ederek bir sorunun nedenini aramayı ve tutmayan bir fikri değiştirip yeniden denemeyi öğrenir.
• İnsan eliyle yapılmış alçak bir engelin bile göç eden balıkların yolunu kesebileceğini fark eder.
• Başkasının emeğine saygı göstererek ve kaygısını dinleyerek ortak bir çözüm aramanın önemini düşünür.

Ders alanları: Fen Bilimleri, Çevre eğitimi, Sosyal Bilgiler

Bilgi Köşesi

Okuduğunu Anlama Soruları (5N1K)

Sorular, hangi seçim yapılırsa yapılsın herkesin okuduğu açılış bölümünden. Cevabı görmek için soruya dokunun.

1. Kim? Taştan seti kim yapmıştır?

   Cevap: Gül'ün ağabeyi Mert yapmıştır.

2. Ne? Elif köprünün korkuluğuna eğilince derede ne görür?

   Cevap: Hepsi aynı yöne yüzen, sırtları güneşte parlayan binlerce inci kefali görür.

3. Nerede? Elif ile Gül balıkları izlemek için nerede bekler?

   Cevap: Setin kıyı ucunda, dizlerine gelmeyen sığ suyun içinde beklerler.

4. Ne zaman? Bekçi Kenan ne zaman döneceğini söyler?

   Cevap: Üç gün sonra döneceğini, balıklar hâlâ geçemiyorsa seti sökeceğini söyler.

5. Neden? Elif'e göre balıklar neden setin çoğu yerinden geçemez?

   Cevap: Su oralarda çok ince akar, balıklar tutunamaz.

6. Nasıl? Bir balık sonunda seti nasıl aşar?

   Cevap: Yana yatmış yosunlu taşın yanından, suyun kalın bir dil gibi döküldüğü yerden sıçrayarak aşar.

Okuma Sonrası Sohbet Soruları

• İlk seçimde Elif'e Mert'in setinde bir kapı mı açtırdın, yoksa sete hiç dokunmadan kıyıdan yan bir oluk mu kazdırdın? Neden o yolu seçtin?
• Mert, setini kendi elleriyle yaptığı için ona kimsenin dokunmasını istemiyor. Senin emek verip yaptığın bir şeyi başkası değiştirmek isteseydi ne hissederdin? Sana nasıl sorsa razı olurdun?
• Elif, balıkların neden geçemediğini anlamak için önce oturup suyu uzun uzun izliyor. Sen bir şeyin neden olmadığını anlamak istediğinde ne yaparsın?
• Çocukların yüzdüğü gölet de balıkların göçü de önemli. İnsanların ihtiyaçlarıyla hayvanların ihtiyaçları çatıştığında herkesi gözeten bir çözüm bulmak için neler yapılabilir?

Kelime Çalışması

set

Suyun önünü kesmek için taş, toprak ya da betondan yapılan alçak duvar; hikâyede çocuklar dereye taştan bir set yapmıştır.

karabatak

Suya dalarak balık avlayan, uzun boyunlu, koyu renkli bir su kuşu.

oluk

Suyun içinden akıp gitmesi için yapılan, üstü açık, uzun ve dar yol.

çakıllık

Dere kıyısında küçük, yuvarlak taşların, yani çakılların biriktiği yer.

ark

Tarlaya ya da değirmene su götürmek için toprağa açılan küçük kanal.

balya

Saman ya da otun sıkıştırılıp bağlanmasıyla yapılan büyük, köşeli yığın.

Etkinlik Önerisi

Derin bir tepsinin ortasına küçük taşlardan alçak bir set dizin ve bir bardakla yavaşça su dökerek suyun setin üstünden nasıl aktığını izleyin; sonra bir taşı yana yatırıp suyun bir yerden daha bol akmasını sağlayın. Suya bir yaprak ya da mantar tıpa bırakıp akıntının en güçlü olduğu yeri bulun ve gördüklerinizi çizin.