Buzun Altındaki Göze

“Buzun Altındaki Göze” · 9-10 yaş · kitapz.com

Bu hikâyede çocuklar, Çıldır Gölü kıyısındaki bir köyde Lale'yle birlikte kızak yolunun yanındaki koyu buzu kıyıdan araştırıyor: ölçümleri kaydediyor, dikkatle gözlem yapıyor, köyün yaşlılarını dinliyor. Hikâye buz güvenliğini öğretirken geçimi kızak turlarına bağlı Oktay'ın kaygısını da ciddiye alıyor. Seçimler, Lale'nin hangi kanıtın peşine düşeceğini ve bulduklarını kime, nasıl anlatacağını belirliyor.

Bu hikaye çocuğa ne kazandırır?

• Bir ölçümün yalnızca yapıldığı yer hakkında bilgi verdiğini, göl buzunun her yerde aynı kalınlıkta olmayabileceğini fark eder.
• Bir soruyu cevaplamak için ölçüm, gözlem ve büyüklerin hatırladıkları gibi farklı kanıtları bir araya getirmeyi öğrenir.
• Buzu büyüklerin ölçtüğünü, çocukların kıyıda kaldığını ve koyu, kurşun renkli görünen buzun bir tehlike işareti olduğunu öğrenir.
• Bir tehlikeyi haber verirken bundan etkilenecek kişinin kaygılarını da gözetmenin neden önemli olduğunu düşünür.

Ders alanları: Fen Bilimleri, Matematik, Hayat Bilgisi

Bilgi Köşesi

Okuduğunu Anlama Soruları (5N1K)

Sorular, hangi seçim yapılırsa yapılsın herkesin okuduğu açılış bölümünden. Cevabı görmek için soruya dokunun.

1. Kim? Lale, koyu lekeyi kimin mutlaka bilmesi gerektiğini düşünür?

   Cevap: Her hafta sonu o yoldan kızak süren Oktay Abi'nin bilmesi gerektiğini düşünür.

2. Ne? Hasan Dede, köyde herkesin bildiği hangi kuralı söyler?

   Cevap: Buzu büyükler ölçer, çocuk buza ayak basmaz.

3. Nerede? Lale koyu lekeyi nerede görür?

   Cevap: Kızak yolunun hemen kenarında, karın eridiği ve buzun kurşun gibi koyulaştığı yerde görür.

4. Ne zaman? Kars'tan gelecek turist otobüsleri ne zaman gelecektir?

   Cevap: Cumartesi günü gelecektir; duvardaki takvimde o gün kırmızı kalemle daire içine alınmıştır.

5. Neden? Cumartesi turları Oktay Abi için neden bu kadar önemlidir?

   Cevap: Atı Duman'ın yemi de bütün kışlık kazancı da o turlardan çıkar.

6. Nasıl? Oktay Abi buzun sağlam olduğuna nasıl karar vermiştir?

   Cevap: Pazartesi yolun başında burguyla ölçmüş ve buzu elli santim bulmuştur.

Okuma Sonrası Sohbet Soruları

• İlk seçimde Lale'yi Gülizar Nine'ye eski sözü sormaya mı gönderdin, yoksa dedesini yolun kenarında ölçmeye mi ikna ettirdin? Neden o yolu seçtin?
• Lale ahırda söylemek istediğini söyleyemedi. Sen de haklı olduğunu düşündüğün bir şeyi bir büyüğe söylemekte zorlandığın oldu mu? Sana ne cesaret verirdi?
• Oktay Abi'nin kışlık kazancı kızak turlarına bağlı. Birini bir tehlikeye karşı uyarırken onun neler kaybedebileceğini de düşünmek neden önemli olabilir?
• Evde, okulda ya da su kenarında uyduğunuz güvenlik kuralları neler? Sence bu kurallar neden konmuş?

Kelime Çalışması

burgu

Buzu ya da tahtayı delmek için çevrilerek kullanılan, ucu sarmal biçimli alet.

koşum

Atı kızağa ya da arabaya bağlamak için takılan kayışlardan ve halkalardan oluşan takım.

kamışlık

Göl ya da dere kıyısında uzun, ince kamışların sık sık bir arada büyüdüğü yer.

yalak

Çeşmeden akan suyun biriktiği, taştan yapılmış uzun tekne.

ark

Suyu bir yerden başka bir yere akıtmak için toprağa açılmış küçük su yolu.

buğu

Soğuk havada suyun ya da nefesin üstünde görünen ince, beyaz buhar.

Etkinlik Önerisi

Lale'nin haritası gibi bir ölçüm haritası yapın: bahçede ya da parkta kısa bir yol seçin, birkaç adımda bir durup cetvelle kar derinliğini (kar yoksa çim boyunu) ölçün ve her sayıyı kâğıda çizdiğiniz yolun üstüne yazın. Sonra sayıların nerede değiştiğini ve tek bir ölçümün neden yetmeyebileceğini konuşun; bu sırada donmuş su birikintilerine ve göletlere hiç basmayın.